Dit is de eerste van een reeks korte novellen waar ik in het najaar van 2021 mee begon. De aanleiding was simpel: ik was een tijdje in Chartres om de kathedraal en de oude stad te bestuderen en zat op een dag op een muurtje langs een pad langs de rivier de Eure, toen ik een golden retriever langs zag lopen zonder mens. De rest was opschrijven wat zich ontrolde.

Een jonge kunstenares maakte de tekening.

Ik heb in korte tijd ongeveer 10 novellen geschreven, die hierna worden gepresenteerd.

In 2023 heb ik ze vertaald in het Engels en sommige in het Frans. Nee, eentje niet, die zit zo vol woordspelingen dat het niet te vertalen is.

Dit is mijn tweede korte novelle. Fietsen.

Hoe kom je er op? Dat vraag ik me wel vaker af. Ik heb niet zoveel met fietsen en ik heb geen adhd. Ik ben misschien wel een beetje autistisch...

Blijkbaar is het niet moeilijk voor me om een karakter te verzinnen, twee in dit geval, en die te ontwikkelen. Laten ontwikkelen eigenlijk, het is bijna een autonoom proces, ik hoef het alleen maar op te schrijven.

Maar het thema is duidelijk: eenzame mensen, alleengangers, die iets kostbaars tegenkomen. Een hond, een ander eenzaam mens. Een kind, zoals Dickie.

Dit is mijn derde korte novelle: Man en Paard.

Ze kwamen zonder onderbreking in me op, alsof ik een kast met cadeautjes open had getrokken.

Vaste prik: een man alleen ontmoet een kat, hond, vrouw of in dit geval een oud groentekarrenpaard en krijgt er een band mee. Eigenlijk altijd op initiatief van die ander. Die heeft hem nodig. Om voort te kunnen leven. Dat beroep zet de man in beweging, zowel fysiek als in zijn gevoel. Samen zijn ze niet meer eenzaam. De man doet zijn best voor de ander en gaat problemen te lijf; zijn inertie, zijn bevrorenheid wordt door zijn eigen vuur ontdooid.

Mooi om te zien.

De tekening is weer door Emma Bimek gemaakt.

Dit is alweer de vierde in de rij.

Dickie gaat over een weggelopen meisje van 8 en een eenzame man die zijn brood met haar deelt.

Het thema riep nogal wat creativiteit bij me op. Het was Corona tijd (2021) en de afgescheidenheid tierde wereldwijd.

Dan ga je nadenken over betrokkenheid. Over hoe je anderhalve meter kan overbruggen met liefde en zorg.

Hoe het is als een kwetsbaar wezen bescherming bij je vindt.

Dat voelt groots.

Als er abrupt een einde aan komt is de afgrond onpeilbaar diep.

Oldtimers. Oude auto's en oude mensen.

Een vroeg gepensioneerde gemeentewerker wordt vrijwilliger op een landgoed. De verhouding tussen hem en de al even eenzame eigenaresse wordt al snel die van hereboerin en knecht. Dat zit zo diep ingesleten, vooral bij hem, dat hij hogelijk verbaasd is als hij verdriet voelt als ze voorgoed in een ambulance wordt weggereden.

Hij heeft de oude Oldsmobile nog  in zijn schuur en restaureert die tot hij er af en toe mee op het doodlopende weggetje kan rijden. Ter nagedachtenis.

Een plek waar een mens autonoom kan leven; dat is lang een bijna wanhopige wens van me geweest. Die autonomie kwam toen ik AOW kreeg en in plaats van één plek heb er nu twee.

Pas toen kon ik er afstand van nemen en Huis en Hof schrijven. Over een veel jongere man, terneergeslagen maar koppig en een groot hart waarin zijn invalide zoontje leefde.

Zijn sluimerende woede vanwege een vermeende nalatigheid van zijn ex-vrouw die hun zoontje bijna het leven had gekost verdampt uiteindelijk als ze een vrouw ontmoeten waar zijn zoontje direct ziet dat...

Nee, lees dat maar zelf in het boek.

Dit is de novelle die ik niet in het Engels heb kunnen vertalen.

Ik heb uitgebreid met woorden zitten spelen. Woordspelingen zijn onvertaalbaar. Dus helaas voor de Engels lezenden: u zult zich niet kunnen vermeien in mijn gedachtenwereld die ik in dit boekje in geschreven woorden heb vervat.

Het is geschreven tijdens de tweede lockdown in de Coronatijd. Avondklok, horeca en winkels gesloten, geen mens op straat behalve koeriers op fietsen met manden, lege trams en bussen, normaal drukke straten die ik blindelings kon oversteken. En zo stil! Hoe het weefsel van het bestaan in een bruisende stad kan verstarren.

Dit is eerste van drie novellen die bij elkaar horen.

Dat wist ik pas toen ik met de tweede begon, met dezelfde hoofdpersonen: twee pensionado's, Franco en Emil.

Emil, schrijver, schilder, zwerver, mysticus, komt ook voor in de Odile reeks van 2026. Zo'n kostbare, alwetende en raadselachtige verschijning moest ik als schrijver gewoon  meer gebruiken.

Hier volgen we een gezelschap dat in samenspraak met bewoners, menselijke en niet-menselijke, een plan bedenkt en uitvoert om extreme droogte en extreme vloeden te temperen.

De drie korte  novellen heb ik later samengevoegd en vertaald in het Engels en het Frans.

Refugium, het tweede in deze reeks, heb ik geschreven  op verzoek van een – inmiddels overleden – vriend, Luc Sala. De locatie bestaat echt, we zijn er geweest. Het project ging niet toen door. Een staat van beleg hielden we in de Corona-tijd echter niet voor onmogelijk.

Het is een ode aan saamhorigheid, inventiviteit en geweldloze weerbaarheid. En aan het vernuft van vluchteling kinderen.

De drie korte  novellen heb ik later samengevoegd en vertaald in het Engels en het Frans.

Met Boerenverstand, het derde in deze reeks, heb ik geschreven  vanuit verontwaardiging dat er zo weinig aandacht wordt gegeven aan het vernuft waarmee vele agrariërs hun land beheren en er een inkomen uit weten te maken.

Het misbaar waarmee de grote verdieners – en milieuverpesters – telkens de aandacht monopoliseren is stuitend. Er zijn veel meer zelfstandige en zelfstandig denkende boeren die met hun vakkennis, verstand en onderlinge solidariteit een geruisloze transitie voor elkaar krijgen. Wellicht is het ook beter dat ze in de luwte blijven.

De drie korte  novellen heb ik later samengevoegd en vertaald in het Engels en het Frans.

Een extrapolatie van gedachten waarmee ik rondliep toen ik net in Amsterdam was komen wonen. Dat ging dus alle kanten op toen ik dingen ging opschrijven, niet te filmen zo buitenissig.

Een man alleen, met een verleden. Zijn baan weggesaneerd.

Hij komt een vrouw tegen, met haar verleden.

Dat maakt weggestopte herinneringen los, maar ze zijn verwrongen. Was het toen zijn vriendinnetje of zijn zusje?

Er ontsteekt een vuur in hem, hij wil weten, spoort twee van zijn zusters op en probeert te achterhalen wat er toen gebeurd is.

Dat is niet makkelijk, maar er komt lijn in.

Zijn zachtheid roept reacties bij de vrouwen in zijn omgeving op.

Is hij een vrouwenman, of...

Deze novelle is wat dikker geworden, het verhaal ging maar door en ik moest alles opschrijven. De aanleiding waren video's van ranke en beresterke Vietnamese vrouwen die een bestaan in het oerwoud opbouwden, met huizen, dammen, visvijvers, bruggen, tuinen.

Wat als, dacht ik, als iemand dat in een gematigd klimaat zou willen, wat zou zo iemand dan tegenkomen? Geen bamboe, wat dan wel? Koude winters, hoe hou je de boel warm en vorstvrij?

Dankzij mijn verslaving aan de archeologische televisieserie Time Team was ik enigszins op de hoogte hoe men dat 2-300 jaar geleden deed, in de Bronstijd en IJzertijd.

Ik verzin dus een hoofdpersoon, een gepensioneerde kapitein van de grote vaart. Niet iemand van wie je verwacht dattie vaardigheden heeft voor overleving in het wild. Hij haalt alles uit boekjes en cursussen, en bouwt een rondhuis.

Dan komen er anderen op zijn pad. Een vrouw. Kinderen.

Hoe ik aan dit verhaal kom... Joost mag het weten.

Mijn zus heeft een mooie djati kist, kleiner dan die op de omslag. Maar daar is het niet mee begonnen.

Ruben, half Javaans... een mooi perspectief om uit te vertellen, dat wel. Kleine mensen... wel, er zijn er, zoals de Pygmeeën en de San of Bosjesmannen die nu nog leven en de kleine mensen van Lombok, waar alleen fossiele resten van zijn gevonden.

Ruben belandt in het Vietnam van 1951, gewikkeld in een vrijheidsstrijd met de Franse kolonialen. Hij heeft een kaart en routebeschrijvingen. Met een Vietnamese jongen als gids trekt hij de bergen in en vindt... wrakken van Japanse bommenwerpers.

Dat verzin je toch niet.

Toch klinkt het allemaal niet onwaarschijnlijk als je het verhaal leest.

Het loopt niet goed af. Ze vinden de laatste woonplaats van het kleine volk en nemen zich voor het skeletje terug te brengen, maar de oorlog met de Fransen escaleert en Yen, de moeder van de jongen en zijn geliefde, komt om in een bombardement. Einde verhaal.

Hier is het mee begonnen: een korte novelle over mijn reis naar Ierland met een kat. Hierin doe ik een boekje open over mezelf. Voor het eerst. Durfal.

Mijn reis was een jacht naar iets magisch, dat ik pas vond toen ik er in de Elzas over ging schrijven na een half jaar.

Voor de kat was het zijn eerste grote reis, die zijn laatste zou worden.

Ik voel nog hoe hij over me heen kwam lopen en op mijn borst ging liggen, luid ronkend. Hij had een scharrige vacht en vond het heerlijk om onder het dekbed te liggen, het zout van mijn neus likkend.

Hij heeft me een paar keer behoed voor narigheid.

Hij bereikte het eind van zijn reis lang voordat ik thuis was.

Ik zal Chéri nooit vergeten.

Joshua Stiller is een pseudoniem dat ik een aantal jaren heb gebruikt.

Wat heb ik toch met noodlottige liefdes? Het zal wel te maken hebben met noodlottige liefdes in mijn gemankeerde jeugd. Ik groeide op zonder gevoel, van dat ik ruim 2 was tot mijn 49e. Ik werd weliswaar handig in sociale vaardigheden, maar ik leefde als een autist. Een emotioneel autisme dat in 1996 begon te barsten. Ik voelde toen als twee; het duurde 22 jaar voordat mijn gevoel mijn fysieke leeftijd had ingehaald.

Ook dit verhaal, over de liefde tussen twee twaalfjarige kinderen, kwam tot mij als een 'must do'. Het jaartal was zelfs bekend (1957); ik weet niet hoe het vissersplaatsje aan de Côte d'Azur heette.

Waarom was Timo blind? Dat was het verhaal. Ik moest schrijven vanuit een hoofdpersoon die niet kon zien.

Het loopt niet goed af. Maar Timo krijgt na 60 jaar de waarheid te horen.

'Ne me quitte pas!' schreeuwde ze in de bergen en over de zee..